Zukkolar
IQ testni yechishKurslarBepul testlarBlogQanday ishlaydi
KirishRoʻyxatdan oʻtish
Rus tili C1 · Advanced (ТРКИ-3)

Rus tili C1 · Advanced (ТРКИ-3) · birinchi mavzu — bepul

Функциональные стили: nutq uslublari

Ilmiy, rasmiy-idoraviy, publitsistik va soʻzlashuv uslublarini farqlash va matnni uslubga mos yozish.

Funksional uslublar nima?

Rus tilida bir xil fikr vaziyatga qarab turlicha ifodalanadi. Doʻstingizga «Слушай, я завтра не приду» deysiz, dekanatga esa «Прошу разрешить мне отсутствовать на занятиях» deb yozasiz. Til vositalarining muloqot sohasiga qarab tanlanishi функциональный стиль deyiladi. C1 darajasida (ТРКИ-3) matnning uslubini tanish va oʻzingiz ham uslubga mos yozish talab qilinadi.

  • Слушай, давай завтра в кино сходим, а? — Qara, ertaga kinoga boramizmi? (soʻzlashuv)
  • В статье рассматриваются причины миграции населения. — Maqolada aholi migratsiyasining sabablari koʻrib chiqiladi. (ilmiy)
  • Прошу предоставить мне академический отпуск. — Menga akademik taʼtil berishingizni soʻrayman. (rasmiy-idoraviy)
  • Сколько ещё мы будем молчать? — Yana qachongacha jim turamiz? (publitsistik)

Toʻrt asosiy uslub

Uslub                 Qayerda                   Belgilari
научный               maqola, darslik, tezis    termin, отглагольные существительные,
                                                majhul nisbat: «рассматривается»,
                                                «следует отметить», «таким образом»
официально-деловой    ariza, buyruq, shartnoma  andoza iboralar: «в соответствии с»,
                                                «довожу до вашего сведения»,
                                                «в связи с», hissiyotsiz
публицистический      gazeta, blog, nutq        baholovchi soʻzlar, ritorik savol,
                                                undov, chaqiriq
разговорный           kundalik suhbat           toʻliqsiz gaplar, yuklamalar (ну, же,
                                                вот), qisqartmalar: «зачётка»,
                                                «маршрутка», «общага»

Bundan tashqari художественный стиль (badiiy adabiyot tili) ham bor: u boshqa uslublarning hamma vositalaridan obraz yaratish uchun foydalanadi.

Uslubni qanday aniqlash mumkin

Ilmiy uslubda fikr shaxssiz va aniq bayon qilinadi: Feʼl oʻrniga koʻpincha ot ishlatiladi: (tadqiq qilmoq), (nazorat qilmoq).

Mavzu testi

5 ta savol. Har bir javob darhol tekshiriladi; oʻtish uchun kamida 4 tasiga toʻgʻri javob bering. Roʻyxatdan oʻtish shart emas.

Полученные данные подтверждают гипотезу.
проводить исследование
осуществлять контроль

Rasmiy-idoraviy uslubda tayyor qoliplar majburiy: Прошу рассмотреть моё заявление, Настоящим подтверждаю, в установленном порядке. Bu yerda soʻzlashuv soʻzlari qoʻpol xato hisoblanadi: arizada общага emas, общежитие; зачётка emas, зачётная книжка.

Publitsistik uslub ham axborot beradi, ham taʼsir qiladi: Пора действовать — завтра будет поздно! Baholovchi soʻzlar (позорный, блестящий) va ritorik savollar tipik.

Soʻzlashuv uslubida gaplar qisqa, toʻliqsiz: — Ты куда? — В магазин. Kichraytiruvchi qoʻshimchalar (минутка, чаёк) va yuklamalar koʻp.

Oʻzbek tilida ham rasmiy va soʻzlashuv uslublari farq qiladi, lekin rus tilida soʻzlashuv soʻzlari (маршрутка, общага, зачётка) yozma rasmiy matnda ancha qoʻpol eshitiladi. Ariza yoki xatda ularning toʻliq neytral shaklini yozing.

Eslab qoling

  1. Uslub muloqot sohasiga bogʻliq: ilm, rasmiy hujjat, ommaviy axborot, kundalik suhbat.
  2. Ilmiy uslub — termin, majhul nisbat, feʼldan yasalgan otlar.
  3. Rasmiy uslub — qolip iboralar (в связи с, прошу, в соответствии с), hissiyot yoʻq.
  4. Publitsistika — baholash va chaqiriq; soʻzlashuv — toʻliqsiz gaplar va yuklamalar.
  5. Bir matnda uslublarni aralashtirish — стилистическая ошибка.