Sinonimlar hech qachon toʻliq bir xil emas
C2 darajasida (ТРКИ-4) «toʻgʻri» soʻzni emas, eng aniq soʻzni tanlash talab qilinadi. Rus tilidagi sinonimlar uch jihatdan farq qiladi: maʼno ottenkasi, uslubiy boʻyoq va qaysi soʻzlar bilan birika olishi.
Он брёл домой.— U sudralib, holsiz uyiga ketardi. (шёл— neytral)Эксперты опасаются, что кризис затянется.— Mutaxassislar inqiroz choʻzilishidan xavotirda. (боятся— neytralroq, kuchliroq qoʻrquv)Пресловутая реформа так и не принесла результатов.— Oʻsha mashhur (koʻp gapirilgan) islohot hech natija bermadi. (salbiy baho)Спортсмен одержал победу.— Sportchi gʻalaba qozondi.
1. Maʼno ottenkasi
идти — шагать — брести — плестись
neytral / keng qadam bilan / sekin, holsiz / juda sekin, majbur
смелый — храбрый — отважный — дерзкий
neytral / jasur (jangda) / qoʻrqmas, yuksak / dadil, lekin surbet
ошибка — промах — оплошность — погрешность
neytral / moʻljalga tegmaslik / ehtiyotsizlik / kichik noaniqlik (hisobda)2. Uslubiy boʻyoq
Bir sinonimik qatorda kitobiy, neytral va soʻzlashuv soʻzlari boʻladi:
kitobiy neytral soʻzlashuv
чрезвычайно очень жутко, ужасно
взирать смотреть глазеть
лик лицо физиономия
жилище жильё хата
признательность благодарность спасибоBaho ham muhim: известный va знаменитый — ijobiy yoki neytral, пресловутый esa salbiy-istehzoli («hammaning joniga tekkan, mashhur boʻlib ketgan»).
3. Leksik birikuvchanlik
Koʻp sinonimlar faqat maʼlum soʻzlar bilan birikadi. Bularni yodlash kerak:
одержать победу (не «сделать / выиграть победу»)
совершить преступление (не «сделать преступление»)
оказать помощь, влияние (не «сделать помощь»)
принять участие, решение (не «взять участие»)
выразить глубокую признательность
нанести ущерб, ударСовершить ошибку, допустить ошибку va сделать ошибку — uchalasi toʻgʻri, lekin совершить va допустить rasmiyroq.
Oʻzbek tilida «qilmoq» va «bermoq» koʻp otlar bilan birikadi («yordam qilmoq», «gʻalaba qilmoq»), shuning uchun oʻquvchilar сделать помощь, сделать победу deb kalka qiladi. Rus tilida har bir ot oʻz feʼlini «tanlaydi» — birikmani butunligicha yodlang.
Eslab qoling
- Sinonimlar maʼno ottenkasi, uslub va birikuvchanlik bilan farqlanadi.
Брести— sekin va holsiz yurish;шагать— keng qadam bilan.Пресловутый— salbiy baho;знаменитый,прославленный— ijobiy.Одержать победу,совершить преступление,оказать помощь,принять участие.Чрезвычайно,взирать,лик— kitobiy;жутко,глазеть— soʻzlashuv.
