CEFR darajalari va ТРКИ bilan mosligi

CEFR nima?

CEFR (Common European Framework of Reference) — tilni bilish darajasini tasvirlaydigan Yevropa umumiy standarti. U biror bir imtihon emas, balki darajalar shkalasi: ingliz, rus yoki boshqa tilni qay darajada bilishingizni bir xil oʻlchov bilan tasvirlaydi. Shuning uchun koʻp imtihonlar natijani CEFR darajasida beradi.

Rus tilida bu iboralar shunday aytiladi:

• уровень владения языком — tilni bilish darajasi
• общеевропейская шкала — umumyevropa shkalasi
• У меня уровень B2. — Mening darajam B2.

Olti daraja

A1, A2   boshlangʻich foydalanuvchi   (basic user)
B1, B2   mustaqil foydalanuvchi       (independent user)
C1, C2   malakali foydalanuvchi       (proficient user)

Bu kurs B1–C1 darajalariga moʻljallangan. Ular orasidagi farqni umumiy koʻrinishda bunday tasavvur qilish mumkin:

• B1 — tanish mavzulardagi (oʻqish, ish, sayohat) aniq nutqning asosiy fikrini tushunadi, oddiy bogʻlangan matn yozadi, tajriba va rejalari haqida gapira oladi.
• B2 — murakkab matnning asosiy gʻoyalarini tushunadi, ona tilida soʻzlashuvchi bilan erkin muloqot qiladi, aniq va batafsil matn yozib, fikrini dalillar bilan asoslaydi.
• C1 — uzun va murakkab matnlarni, shu jumladan yashirin maʼnoni tushunadi, fikrini ravon ifodalaydi, tilni oʻqish va ishda moslashuvchan ishlatadi.

ТРКИ va CEFR

Rus tili uchun maxsus ТРКИ tizimi bor va uning darajalari CEFR ga mos keladi:

ТЭУ = A1     ТБУ = A2
ТРКИ-1 = B1  ТРКИ-2 = B2
ТРКИ-3 = C1  ТРКИ-4 = C2

CEFR formatidagi imtihon

CEFR formatidagi til imtihonlari odatda toʻrt koʻnikmani tekshiradi:

Чтение       oʻqib tushunish
Аудирование  tinglab tushunish
Письмо       yozish
Говорение    gapirish

Baʼzi imtihonlarda leksika va grammatika alohida qism boʻladi, baʼzilarida u yozish va gapirish ichida baholanadi. Topshiriqlar soni, vaqt va ballar har bir imtihonda turlicha. Shuning uchun aniq format haqida faqat imtihonni oʻtkazuvchi tashkilotning rasmiy manbalariga ishoning — ijtimoiy tarmoqlardagi mish-mishlarga emas.

Qanday tayyorlanish kerak?

1. Diagnostik test bilan hozirgi darajangizni aniqlang.
2. Imtihonning rasmiy formati va namuna topshiriqlarini oʻrganing.
3. Har bir koʻnikmani alohida mashq qiling, eng zaifiga koʻproq vaqt ajrating.
4. Imtihondan oldin vaqtni oʻlchab, toʻliq sinov imtihonini ishlang.

Oʻzbek oʻquvchilari koʻpincha «grammatikani bilsam — B2 olaman» deb oʻylaydi. Lekin CEFR koʻnikmalarni baholaydi: tushunish, yozish va gapirish. Grammatika — vosita, maqsad emas.

Eslab qoling

1. CEFR — oltita daraja: A1–A2 boshlangʻich, B1–B2 mustaqil, C1–C2 malakali foydalanuvchi.
2. ТРКИ-1 = B1, ТРКИ-2 = B2, ТРКИ-3 = C1.
3. CEFR formatidagi imtihon odatda toʻrt koʻnikmani tekshiradi.
4. Aniq format, vaqt va ballar — faqat rasmiy manbadan.